THẦN THOẠI HY LẠP VỚI SỰ HÌNH THÀNH
TƯ TƯỞNG BIỆN CHỨNG TRONG TRIẾT HỌC HY LẠP CỔ ĐẠI

Đinh Thanh Xuân

 Bài viết phân tích thần thoại Hy Lạp với tính cách cội nguồn lý luận cho sự hình thành tư tưởng biện chứng trong triết học Hy Lạp cổ đại. Theo tác giả, các nhà triết học Hy Lạp cổ đại đã tiếp nhận có phê phán những tư tưởng trong thần thoại Hy Lạp để xây dựng nên những học thuyết nói chung và tư tưởng biện chứng nói riêng. Nói cách khác, giữa thần thoại và triết học Hy Lạp cổ đại luôn có mối liên hệ mang tính phát sinh thể hiện ở sự thống nhất phương pháp nhìn nhận thế giới. 

NGUỒN GỐC LỄ PHỤC SINH

Nguyễn Quý Đại

Mùa đông Âu Châu thời tiết khá lạnh, ở miền nam Đức về đêm đôi khi nhiệt độ xuống -20 độ C, những cánh hoa tuyết không tan đọng hai bên đường cao quá đầu gối, các hồ nước bị đóng băng, những cánh đồng rộng mênh mông toàn màu trắng của tuyết, những giàn nho, giàn đường hoa thảo (Hopfen) không lá đứng trơ vơ trong gió lạnh, từng đàn quạ đen bay lượn tìm mồi trong bầu trời mù ảm đạm, rừng thông già rủ lá buồn tênh ..

ĐIỀU KIỆN ĐỊA LÝ NƯỚC NGA 

Bùi Mỹ Hạnh*

Tư duy dân tộc là một bộ phận cấu thành của văn hoá dân tộc. Có thể thấy trong rất nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật cũng như các công trình nghiên cứu về địa lý, tâm lý những đoạn nói về sự ảnh hưởng to lớn của điều kiện địa lý nước Nga lên tính cách, tư duy dân tộc Nga. Bài viết này trình bày một số yếu tố địa lý, cụ thể là: (1) vị trí địa lý, (2) khí hậu, (3) cảnh quan và độ rộng lãnh thổ nước Nga – ảnh hưởng đến tư duy, tính cách dân tộc Nga.

Bài đã đăng trên Tập san “Khoa học xã hội & nhân văn”, số 28, tháng 9-2004, tr. 52-57.

GIÁ TRỊ CHÂU ÂU: NHỮNG GỢI Ý CHO SỰ PHÁT TRIỂN

Hồ Sĩ Quý
GS.TS. Viện Thông tin Khoa học xã hội

LỜI THỀ CỦA NGƯỜI HÀ LAN

HỒ YẾN THU

(Trung tâm Bảo tồn Sinh vật Biển và Phát triển Cộng đồng - MCD)

Người phương Tây hằng theo đuổi khát vọng chinh phục, chiến thắng thiên nhiên, và để thoả mãn khát vọng không cùng đó, họ không ngần ngại can thiệp vào thiên nhiên một cách thô bạo nhất. Thế nhưng, với những phản ứng ngày càng dữ dội của thiên nhiên trong mấy thập niên qua, ở phương Tây đã xuất hiện những nhận thức mới trong văn hoá ứng xử với môi trường tự nhiên. Tư duy chinh phục thiên nhiên đang chuyển biến thành chung sống hài hòa với thiên nhiên. Hoạt động môi trường trở thành hoạt động chính trường. Bài báo đăng trên Tuổi trẻ sáng nay nói về sự chuyển biến đó ở một nơi mà người phương Tây vẫn xem là một kỳ quan nhân tạo: hệ thống đê lấn biển vĩ đại của Hà Lan.

ooOoo

C.MÁC VĨ ĐẠI VẪN SỐNG VỚI NHÂN LOẠI Ở THẾ KỶ XXI

Nguyễn Trọng Chuẩn

Cuối thế kỷ XX - đầu thế kỷ XXI, lịch sử nhân loại đã diễn ra với nhiều biến cố bất ngờ, từ sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu đến sự thoái trào của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Nhân đó, đã có nhiều công trình, bài viết tuyên bố về cái chết của triết học Mác, chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa cộng sản dựa trên các học thuyết của Mác. Song, thực tiễn lịch sử đã cho thấy, với bản chất cách mạng và khoa học, triết học Mác, chủ nghĩa Mác và chủ nghĩa cộng sản dựa trên các học thuyết của C.Mác không những không chết, mà còn trường tồn với nhân loại ở thê kỷ XXI. Rằng, những di sản lý luận của C. Mác đã trở thành tài sản chung của cả nhân loại và sẽ mãi mãi là như vậy.

 NHÀ NƯỚC PHÁP QUYỀN

                                                         Cao Huy Thuần

"Nhà nước pháp quyền" đã được chính thức du nhập vào Việt Nam từ cuối năm 1991. Chính Tổng bí thư Đỗ Mười đã nêu lên khái niệm này trước tiên trong một bài nói tại hội nghị lần thứ hai Ban chấp hành trung ương khóa 7 ngày 29-11-1991. Mười sáu năm trôi qua, dư luận vẫn còn tự hỏi: "Nhà nước pháp quyền" là gì? Hỏi như vậy, khác gì xác nhận vấn đề hãy còn là thời sự? Mà lại là thời sự nóng hổi! Trong nước, vi phạm luật là tin tức hàng ngày trên báo chí. Ngoài nước, các tổ chức quốc tế mà Việt Nam tham gia không ngớt đòi hỏi "Nhà nước pháp quyền" như một điều kiện phải thực hiện. Thực hiện thế nào trước mắt dân và trước mắt quốc tế, nếu trước hết không định nghĩa cho rõ khái niệm này? Đã đành Việt Nam không bắt buộc phải theo quan niệm của ai, nhưng mơ hồ về chính khái niệm mà mình đã thừa nhận là chuyện không ổn.

SUY NGHĨ VỀ HẬU HIỆN ĐẠI

Nguyễn Đức Hiệp

Trong những năm gần đây, một mốt thời thượng trong một số nhà văn thơ Việt Nam trong nước và ngoài nước là sáng tác theo trào lưu “hậu hiện đại” (post-modernist), bắt nguồn từ tư tưởng và văn hóa của các trí thức phương Tây trong những thập niên cuối thế kỷ 20. Những tiên phong và tiền vệ (avant-guard) đầu tiên mong muốn khai phóng, tạo ra những cái mới, đột phá trong sáng tác để tạo ra dòng chảy mới trong văn học, nghệ thuật Việt Nam như trước đây văn học “thơ mới”, tiểu thuyết hiện đại thời tiền chiến đã phát sinh trong bối cảnh thay đổi tư tưởng, xã hội to lớn mà văn hóa truyền thống Việt Nam hấp thụ từ bao thế kỷ của nền văn minh phương đông, chủ yếu dựa vào Khổng Mạnh trong tầng lớp trí thức và Phật giáo trong quần chúng, đã bị buộc phải thích nghi trong thế giới hiện đại khi văn minh Tây phương ảnh hưởng mạnh mẽ từ thế kỷ 19, thì trào lưu “hậu hiện đại”, theo họ là một bước tất yếu trong quá trình hội nhập của Việt Nam, nhất là trong thời kỳ toàn cầu hóa đang xảy ra hiện nay.

KIẾN THỨC: VĂN HÓA VÀ CHUYÊN MÔN

Cao Huy Thuần  

Câu nói về cái đầu của Montaigne quá quen thuộc, xin mượn để làm hứng cho bài viết về giáo dục này: “Mieux vaut une tête bien faite que bien pleine”. Một cái đầu biết suy nghĩ tốt hơn là một cái đầu đầy. Nhà trường nào cũng biết thế, nhưng không hiếm nhà trường làm ngược lại, từ vườn chơi tuổi ngọc đến bia đá ông nghè. Chuyện này nói mấy cũng không cùng, chỉ xin hạn chế trong một lĩnh vực nhỏ thôi, và ngay trong lĩnh vực nhỏ cũng chỉ xin sơ lược một vấn đề: làm sao vun xới một cái đầu biết suy nghĩ trong thế giới chuộng tri thức chuyên môn ngày nay? Dưới đây là vài kinh nghiệm Âu Mỹ.

LỊCH SỬ NGƯỜI VIKING

Nói đến Viking, đa số trong số chúng ta liên tưởng ngay đến tới dân cướp biển của vùng cực Bắc đã từng hoành hành khắp châu Âu trong khoảng đầu thế kỷ thứ 7 cho đến cuối thể kỷ thứ 10. Thực ra đó chỉ là một biểu tượng dân dã cho giống người sống tại đây(Bắc Âu bao gồm Na-Uy, Thuy. Điển và Đan Mạch). Hay nói một cách khác Scandinavias Viking là do xuất xứ từ thổ ngữ VIK (có nghĩa bóng là sự xâm chiếm, cướp đoạt, cộng thêm vị ngữ - ING là ám chỉ con người) Do đó ngươì VIKINg bị gắn cho cái danh tiếng, dân CƯỚP BIỂN từ đó.