LỄ CẦU MƯA
CỦA NGƯỜI RAGLAI Ở VIỆT NAM

Đạo Thanh Quyến

 Tộc người Raglai có một hệ thống nghi lễ rất phong phú và đa dạng. Nó phản ánh cảnh quan, môi trường sống và cuộc sống tâm linh của họ. Nói một cách khác, qua hệ thống nghi lễ người Raglai có thể giải thích về thế giới quan, vũ trụ quan, nhân sinh quan, về các hiện tượng tự nhiên, về nguồn gốc của tộc người và buôn làng của họ.

(Trường hợp nghiên cứu ở xã Phước Hà, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận)

TRI THỨC BẢN ĐỊA CỦA NGƯỜI HÀ NHÌ Ở VIỆT NAM

VỚI VẤN ĐỀ BẢO VỆ RỪNG

Trần Hữu Sơn

Ở vùng cao miền núi phía Bắc Việt Nam, trên địa bàn cư trú người H’mông - Dao, Kháng, Khơ Mú... đều không còn rừng hoặc chỉ là rừng tái sinh. Nhưng bao quanh làng của người Hà Nhì vẫn còn những cánh rừng già với những cây cổ thụ, dây leo chằng chịt. Vì sao trên cùng một vùng đất trong khi nhiều tộc người khác trơ trụi cây xanh thì làng của người Hà Nhì vẫn còn những cánh rừng già? Trí thức bản địa về bảo vệ rừng của người Hà Nhì ra sao để bảo vệ được những cánh rừng nguyên sinh? Trong điều kiện hiện nay tri thức bản địa về bảo vệ rừng của người Hà Nhì còn phát huy được tác dụng hay không? Đó là những vấn đề chúng tôi muốn đề cập trong báo cáo khoa học này.

VẤN ĐỀ GIAO LƯU VÀ BIẾN ĐỔI VĂN HÓA
CỦA NGƯỜI CHƠ RO Ở ĐỒNG NAI
TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

ThS. Lâm Nhân

(Trường Đại học Văn hóa TP.HCM)

Trong những thập niên cuối thế kỷ XX và những năm đầu thế kỷ XXI, Việt Nam bước vào thời kỳ phát triển mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá. Tỉnh Đồng Nai có tốc độ phát triển đô thị hoá và công nghiệp hoá đạt mức cao, tốc độ phát triển kinh tế tăng nhanh góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân. Bên cạnh sự phát triển về kinh tế, những vấn đề về văn hoá, xã hội nảy sinh, nhất là sự biến đổi văn hoá của các dân tộc. Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá truyền thống của các dân tộc ngày càng được Đảng và Nhà Nước quan tâm, đầu tư.

NHÀ RÔNG, BIỂU TƯỢNG TÂM LINH CỦA NGƯỜI GIARAI

Đặng Việt Hà

Khi nói về bản sắc của các tộc người Tây Nguyên, bao giờ người ta cũng đề cập đến nhà rông như là biểu tượng đầy đủ nhất của văn hóa Tây Nguyên. Với đồng bào Tây Nguyên, có làng thì phải có nhà rông, làng nào không có thì làng đó thiếu sức sống cội nguồn. Vì nhà rông vừa là tinh hoa của tộc người, vừa là nơi chứa đựng yếu tố tâm linh.

BIỂN TRONG NGỮ VĂN DÂN GIAN NGƯỜI RAGLAI
Ở KHÁNH HÒA

Trần Kiêm Hoàng

Theo kết quả số liệu tổng điều tra dân số và nhà ở vào thời điểm ngày 1-4-2009, Khánh Hòa có đủ 54 tộc người trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam sinh sống. Raglai là tộc người có số dân chiếm tỉ lệ 3,97% (37,56% tổng số dân Raglai cả nước), đứng thứ hai sau người Kinh (chiếm 94,68%). Các tộc người khác tuy có nhưng rất ít và không sống tập trung mà chỉ rải rác một vài hộ, thậm chí chỉ 1 đến 2 khẩu sống trên 1 xã, phường. Trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, người Raglai sống tập trung chủ yếu tại: hai huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh; xã Cam Thịnh Tây, thôn Giải Phóng, thôn Thống Nhất xã Cam Phước Đông, tổ dân phố Phúc Sơn phường Cam Phúc Nam, xã Cam Thành Nam (thành phố Cam Ranh); xã Sơn Tân (huyện Cam Lâm); xã Ninh Tây, Ninh Tân (thị xã Ninh Hòa) và một số ít ở huyện Diên Khánh, huyện Vạn Ninh, thành phố Nha Trang.

GHE NGO - SỰ HỘI TỤ NHỮNG YẾU TỐ TÂM LINH

Dương Thị Ngọc Tú

Ngày nay, sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật đã tác động đến mọi hoạt động sản xuất cũng như chi phối đời sống tinh thần của nhiều người trong xã hội. Thế nhưng, yếu tố tâm linh, niềm tin vào tôn giáo, vào những thế lực siêu nhiên đã tồn tại trong đời sống tinh thần của người Khơme Nam Bộ từ xa xưa vẫn không bị mất đi, mà nó vẫn được giữ gìn trong nhiều phong tục tập quán cũng như nghi lễ truyền thống. Điều này được minh chứng qua việc khảo sát quá trình tạo ra chiếc ghe ngo cũng như trong quá trình ghe ngo tham gia thi đấu.

ĐỜI SỐNG TÂM LINH CỦA NGƯỜI VIỆT THIỂU SỐ
MIỀN TÂY NAM BỘ

PGS.TS. Hà Thúc Minh

(Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia HCM)

Do mực nước biển xuống thấp và cũng do phù sa của sông Cửu Long nên đồng bằng miền Tây Nam Bộ mới xuất hiện vào thế kỷ thứ V trước công nguyên. Trong khi đó miền Đông Nam Bộ hơn 5 nghìn năm về trước đã có cư dân sinh sống. Điều kiện địa lý, lịch sử của vùng đất trẻ trung cùng với cư dân đầy biến động đã hình thành đặc điểm của người Việt miền Tây Nam Bộ, miền đất hứa đa văn hóa trong vườn hoa đa dạng của dân tộc.

TỤC CƯA RĂNG: TỪ QUAN NIỆM ĐẾN LỄ THỨC

Trần Đức Sáng

1. Dẫn luận

1.1. Mỗi tộc người trên thế giới đều gắn liền với nhân sinh/thẩm mỹ quan cụ thể, hay đơn giản hơn là kiểu thức làm đẹp cho cá nhân và cộng đồng theo cách của mình. Những kiểu thức này được nâng lên thành nguyên tắc bất di bất dịch, một khi cá nhân vẫn đã và đang là thành viên của cộng đồng. Chúng ta có thể bắt gặp rất nhiều hình ảnh, đa dạng phong phú trong biểu hiện làm đẹp của con người như chiếc vòng chiếc vòng quấn quanh cổ cho ngày một dài ra, dái tai căng rộng thành những lỗ tròn đeo đồ trang sức, khuôn mặt vẽ vằn vện theo những motif hoa văn, chiếc dùi nhọn bằng ngà xuyên qua mũi v.v... Và gần gũi, ấn tượng nhất có lễ là “những chiếc răng mài mòn đến tận lợi” của các tộc người cư trú ở khắp dải đất miền trung Việt Nam.

 TÍN NGƯỠNG THỜ THẦN CHUỘT CỦA NGƯỜI DAO TIỀN

Đặng Trọng Nghĩa

Trong tâm thức dân gian, chuột được coi là một loài vật tinh khôn, nhanh nhẹn, luôn thích nghi trong mọi hoàn cảnh, nổi tiếng về khả năng tàn phá. Trong lịch sử nhân loại, con người không ít lần từng bị đói, rét, bệnh tật, nhà cửa ruộng vườn bị tàn do chính loài chuột gây ra. Vì lẽ đó, trong mắt của các dân tộc, chuột là kẻ thù của con người, là loài vật cần phải tiêu diệt. Tuy nhiên, người Dao thuộc nhóm Dao tiền ở Tân Pheo, Đà Bắc Hòa Bình lại tôn sùng chuột như là một vị thần, một sự cứu cánh đối với cộng đồng và trở thành một tín ngưỡng trong tâm thức của họ.

VÙNG ĐẤT TẦM PHONG LONG

Nguyễn Hữu Hiếu

Năm Đinh Sửu (1757), Nặc - nguyên, quốc vương Chân Lạp mất, chú họ là Nặc-nhuận đang làm giám quốc, xin hiến đất Srok Kleang và Préah Trapeang (tức đất Trà Vang - Ba Thắc), cầu xin chúa Nguyễn phong làm vua Chân Lạp, chúa Võ vương Nguyễn Phước Khoát chấp thuận.