DANH NGÔN VUI TRONG TIẾNG VIỆT
(NHÌN TỪ NỘI DUNG VÀ LẬP LUẬN)
TS Trần Kim Phượng & Mai Thanh Dung
(Trường ĐHSP Hà Nội)
Bài in trong t/c “Ngôn ngữ”, số 12-2012

Trên bình diện nội dung, danh ngôn vui là tiếng nói của đời sống, nó vô cùng gần gũi với con người chứ không thi vị hay lí tưởng hóa cuộc sống. Cuộc sống vốn là thế, có người tốt, kẻ xấu; có niềm vui, nỗi buồn; có thành công, thất bại. Cuộc sống không phải toàn màu hồng, xã hội không phải toàn những điều tốt đẹp, danh ngôn vui cho ta một cách nhìn mới, nhìn sự tiêu cực bằng những suy nghĩ lạc quan.
Ở phương diện lập luận, hàm ý của danh ngôn vui được thể hiện thông qua hàng loạt phương thức lập luận: định nghĩa, so sánh, miêu tả, sử dụng câu hỏi, dùng từ ngữ lặp lại, dùng từ ngữ đối lập hay tạo mâu thuẫn trong lập luận… Điều này làm nên giá trị của danh ngôn vui, khiến người ta thích và nhớ nó. Chính vì vậy mà mặc dù danh ngôn vui không phải là khuôn vàng thước ngọc, song mỗi khi đọc nó, ta vẫn thầm kêu lên “Chí lí!”.