VH Phương Đông: Những vấn đề chung

BIỂU TƯỢNG RẮN

TRONG VĂN HOÁ MỘT SỐ NƯỚC PHƯƠNG ĐÔNG

Phan Mạnh Hùng

Rắn là loài sinh vật có mặt nhiều nơi trên trái đất. Trong một số nền văn hoá, rắn là một siêu biểu tượng, biểu trưng cho sự sống (tính đa giá trị và mâu thuẫn tự thân): cho vật tổ (totem) của tộc người, cho nước và lửa, cho linh hồn và nhục dục, huỷ diệt và tái sinh, sự linh hoạt và thụ động, quyết đoán và đa nghi… Chính nét đặc trưng sinh học của loài rắn đã góp phần quyết định ý nghĩa biểu tượng của nó: cách di chuyển uyển chuyển và sự siết chặt trong động tác bắt mồi khiến nó biểu trưng cho sức mạnh; sự lột da biểu trưng cho sự tái sinh; nọc độc của rắn có liên hệ đến đặc tính xấu; tính lưỡng giới tượng trưng cho khởi nguồn của vũ trụ; thân hình rắn là một đường ngoằn ngoèo không đầu không đuôi kéo dài vô tận hoặc là một đường tròn thể hiện tính luân hồi của sống và chết.

VẤN ĐỀ THẾ KỶ CHÂU Á

GS.TS. Hồ Sĩ Quý
Viện trưởng Viện Thông tin Khoa học xã hội

Bài in trong: Tạp chí “Khoa học xã hội Việt Nam” số 10 (59) 2012

BBT. Thế kỷ châu Á không phải là một khái niệm phi thực tế. Trong thế kỷ XXI chắc chắn Trung Quốc, Đông Á và Đông Nam Á sẽ tiếp tục phát triển và nhiều khả năng là thịnh vượng hơn. Vấn đề biển Đông đúng là một thế kẹt của tham vọng cường quốc; bởi Thế kỷ châu Á chỉ có thể trở thành hiện thực nếu ở biển Đông không có chiến tranh. Nhưng cho đến nay, tất cả các dự báo đều khá tin tưởng vào khả năng kiểm soát tình hình của của các đầu óc chiến lược. Nếu dự báo này không sai thì thế kỷ châu Á sẽ là kết quả của sự dịch chuyển đầu tiên của nền văn minh nhân loại từ phương Tây sang phương Đông.

ĐẶC ĐIỂM VĂN HÓA, ĐỊA - CHÍNH TRỊ VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ
VỀ KHOA HỌC XÃ HỘI TẠI KHU VỰC THÁI BÌNH DƯƠNG

Đặng Nguyên Anh

Bài viết này muốn đưa ra một cái nhìn toàn cảnh về những đặc điểm văn hoá, địa - chính trị và những vấn đề đặt ra đối với khoa học xã hội tại khu vực Thái Bình Dương trong quá trình hội nhập quốc tế. Từ phạm vi hẹp, khu vực này bao gồm các nước trong quần đảo Thái Bình Dương, nhưng Australia và Niu Dilân sẽ được kết hợp phân tích, tạo nên một bức tranh và xu hướng chung về khu vực này.

BÀI THUYỀT TRÌNH CỦA GS. V.KOLOTOV
VỀ ĐỊA CHÍNH TRỊ TRONG TRUYỀN THỐNG
VĂN HOÁ ĐÔNG Á: CÁI NHÌN TỪ NƯỚC NGA

Tuyết Ngân - Ngọc Thêm
(Lược thuật)

Vanhoahoc.edu.vn – Vào 8.00 ngày 9-2-2012, tại phòng D201 Trường Đại học KHXH & NV (12 Đinh Tiên Hoàng, Q.1, Tp. HCM), đã diễn ra buổi nói chuyện khoa học chuyên đề “Địa chính trị trong truyền thống văn hoá Đông Á: cái nhìn từ nước Nga” do Trung tâm Văn hóa học Lý luận và Ứng dụng tổ chức.

Người thuyết trình là GS.TSKH. Vladimir Kolotov (проф., д.и.н. Владимир Николаевич Колотов).

x. Trần Ngọc Thêm (giới thiệu): GS. Kolotov và Việt Nam

HÌNH TƯỢNG RẮN QUA TỤC THỜ VÀ HUYỀN THOẠI

“TU THÂN” CỦA NHO GIÁO VÀ ĐỐI THOẠI VĂN HÓA

Trần Tuấn Phong ^(*)

            Từ sự “tu thân” mang tính chất đạo đức trong cuốn “Đại học” của Nho giáo, bài viết so sánh khái niệm đó với khái niệm “tính thể” của triết học phương Tây cận hiện đại. Và bàn về mối quan hệ giữa tu thân với đối thoại văn hóa. Rằng, tu thân là cơ sở bền vững để thiết lập những đối thoại văn hóa không những giữa các cộng đồng trong một quốc gia, mà còn giữa các nền văn hóa khác nhau. Và, tu thân chính là tiến trình biện chứng giữa tiếp nhận và phát triển văn hóa.

SỰ HÌNH THÀNH DÂN CƯ ĐÔNG Á

Hà Văn Thùy

Năm 1904, trong cuốn Le Cambodge xuất bản tại Paris, học giả người Pháp E. Aymonier đề xuất giả thuyết: “Tổ tiên những người ngôn ngữ Mon-Khmer bắt nguồn từ những sườn núi phía nam Tây Tạng rồi di chuyển về phương nam theo hai hướng, hướng tây nam sinh ra người Munda ở Ấn Độ, hướng đông nam sinh ra các tộc Mon-Khmer ở Đông Dương.”

NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA LOGIC HỌC PHƯƠNG ĐÔNG

THỜI KỲ CỔ - TRUNG ĐẠI

Ts. Võ Văn Thắng

(Trường ĐH An Giang)

Logic học xuất hiện ở cả phương Đông lẫn phương Tây từ thời kỳ cổ đại. Thế nhưng, khi đề cập lịch sử logic học, người ta ít hoặc không nói đến sự phát triển của nó ở phương Đông. Đây là một thiếu sót. Nếu chúng ta chịu khó nghiên cứu trong từng tác phẩm của các triết gia hoặc các trường phái triết học ở phương Đông cổ - trung đại, qua rất nhiều mẩu chuyện đối thoại trí tuệ của cổ nhân, chúng ta có thể tìm thấy trong đó những tinh hoa trí tuệ của những bộ óc uyên bác không kém bất kỳ một triết gia hay nhà logic nào ở phương Tây.

VỀ MÔ HÌNH PHÁT TRIỂN ĐÔNG Á VÀ ĐÔNG NAM Á

- VẤN ĐỀ SỬ DỤNG SỨC MẠNH CỦA VĂN HÓA VÀ CON NGƯỜI

Hồ Sĩ Qúy*

Viện Thông tin Khoa học Xã hội

Mô hình phát triển Đông Á và Mô hình phát triển Đông nam Á là khái niệm được David Depice và các chuyên gia Harvard sử dụng trong báo cáo tư vấn cho Chính phủ Việt nam 2008. Báo cáo chỉ ra những kinh nghiệm thành công của Hàn Quốc, Đài Loan và một số nước Đông Á khác trong quá trình trở thành các xã hội công nghiệp (NICs/NIEs) và những kinh nghiệm thất bại (tương đối) của các nước Đông nam Á đến nay vẫn chưa (hoặc không) vượt qua cái bẫy của sự phát triển. Bài viết bàn về những kinh nghiệm này và cố gắng tìm kiếm những gợi ý cho sự phát triển ở Việt Nam từ góc độ văn hóa và con người; gồm các nội dung: Tham vọng của thời tăng trưởng và những lời cảnh báo. Rồng, hổ Đông Á và những bài học gây ấn tượng. Mô hình Đông Á và Đông nam Á của David Dapice và các cộng sự. Gợi ý cho Việt Nam: Trách nhiệm của Nhà nước và vấn đề sử dụng sức mạnh của văn hóa và con người. Kết luận.

Bài đã trình bày ở hội thảo “Sự phát triển văn hoá và con người ở một số nước Đông Á – bài học kinh nghiệm cho Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế” tổ chức tại Đà Nẵng ngày 27-2-2009.

NHỮNG CON CHỮ KHỞI THỦY

VÀ MỘT ÁNG VĂN RẤT SỚM CỦA LOÀI NGƯỜI

Trương Thái Du

Tại di chỉ thuộc về thời Đồ đá ở Giả Hồ, nhiều nhà khoa học Trung Quốc thuộc các viện nghiên cứu và trường đại học của Hà Nam, An Huy và Bắc Kinh, cùng tiến sĩ Garman Harbottle (Phòng thí nghiệm quốc gia Brookhaven, New York, Mỹ) đã liên tiếp công bố những khám phá khảo cổ gây chấn động dư luận.